Khi âm nhạc trở thành một phần tự nhiên của đời sống học đường, giá trị ấy sẽ lan tỏa ra cộng đồng, dần hình thành bản sắc văn hóa riêng của thành phố Cảng (ảnh minh họa)Thành phố Hải Phòng đang xây dựng đề án “Thành phố âm nhạc” giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đó không chỉ là định hướng phát triển văn hóa, mà còn là khát vọng đưa nghệ thuật trở thành một phần trong đời sống đô thị hiện đại. Trong hành trình ấy, giáo dục âm nhạc trong trường học được xác định là nền tảng quan trọng - gieo mầm tình yêu nghệ thuật, nuôi dưỡng cảm xúc và hình thành bản sắc văn hóa cho thế hệ trẻ Hải Phòng.
Những mục tiêu đặt ra rất cụ thể và đầy kỳ vọng: chuẩn hóa đội ngũ giáo viên âm nhạc, 100% số trường học tổ chức hoạt động nghệ thuật, mỗi cấp học có chuyên đề âm nhạc cấp thành phố hằng năm. Xa hơn, đến năm 2030, phấn đấu 100% số học sinh biết sử dụng một nhạc cụ. Đây không chỉ là con số, mà là tầm nhìn về một thế hệ học sinh biết cảm thụ, biết sáng tạo và biết yêu cái đẹp.
Giáo dục âm nhạc tại Hải Phòng đã có nền tảng đáng ghi nhận. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được triển khai đồng bộ, âm nhạc trở thành môn học bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 9. Đến nay, 100% số trường tiểu học và THCS trên địa bàn thành phố đã triển khai giảng dạy âm nhạc. Ở cấp THPT, 40/127 trường đã đưa môn âm nhạc vào chương trình lựa chọn. Không ít nơi đã khéo léo lồng ghép các giá trị truyền thống như hát Đúm, Ca trù, Chèo vào bài giảng, giúp học sinh hiểu và thêm tự hào về di sản quê hương.
Đội ngũ giáo viên âm nhạc trên toàn thành phố cơ bản đáp ứng yêu cầu, với 610 giáo viên tiểu học, 405 giáo viên THCS và 35 giáo viên THPT. Có thể nói, những “viên gạch nền” cho giáo dục âm nhạc đã được đặt xuống tương đối vững chắc.
Để xây dựng một “Thành phố âm nhạc” đúng nghĩa, chừng đó vẫn chưa đủ bởi phía sau những con số tích cực vẫn còn không ít trăn trở. Tình trạng thiếu - thừa giáo viên âm nhạc vẫn tồn tại. Nhiều nơi dù có phòng học âm nhạc nhưng thiếu nhạc cụ, thiếu thiết bị thực hành. Có trường chỉ có một cây đàn organ điện tử hoặc thiết bị chưa đồng bộ, khiến việc học âm nhạc chủ yếu dừng lại ở lý thuyết, chưa thực sự chạm tới trải nghiệm. Khi âm nhạc thiếu đi sự thực hành, biểu diễn, cảm xúc cũng khó có thể trọn vẹn.
Điều đó đặt ra một yêu cầu rõ ràng, nếu muốn âm nhạc trở thành “linh hồn” của thành phố, thì phải bắt đầu từ những điều rất cụ thể trong từng lớp học. Không thể chỉ dừng lại ở mục tiêu hay khẩu hiệu, mà cần những giải pháp đồng bộ và lâu dài.
Trước hết, cần xác định giáo dục âm nhạc không phải là “môn phụ”, mà là một phần quan trọng trong việc hình thành nhân cách, bồi đắp tâm hồn. Từ đó, Sở Giáo dục và Đào tạo tăng cường phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thành đoàn xây dựng kế hoạch giảng dạy bài bản, tổ chức các sân chơi như: “Giai điệu tuổi hồng”, “Tiếng hát Phượng hồng”, “Cây đàn tuổi thơ”… để đẩy mạnh phong trào sâu rộng, nuôi dưỡng đam mê âm nhạc của học sinh ở mọi cấp học.
Tăng cường bồi dưỡng giáo viên, kết nối với nghệ sĩ, nghệ nhân để đưa hơi thở đời sống nghệ thuật vào nhà trường. Những cuộc giao lưu, truyền cảm hứng đôi khi có sức lan tỏa lớn hơn nhiều giờ học lý thuyết. Việc đầu tư cơ sở vật chất, từ phòng học đến nhạc cụ, cũng cần được quan tâm đúng mức, để mỗi giờ học âm nhạc thực sự trở thành một trải nghiệm.
Quan trọng hơn, cần tạo ra sự kết nối giữa nhà trường và các cơ sở đào tạo nghệ thuật chuyên nghiệp, để phát hiện và bồi dưỡng những tài năng trẻ. Khi có con đường rõ ràng, những năng khiếu âm nhạc sẽ không bị lãng phí, mà có cơ hội phát triển, đóng góp cho đời sống văn hóa thành phố.
Hành trình xây dựng “Thành phố âm nhạc” cần bắt đầu từ những lớp học, từ mỗi học sinh biết lắng nghe, cảm nhận và nuôi dưỡng tình yêu âm nhạc. Khi âm nhạc trở thành một phần tự nhiên của đời sống học đường, giá trị ấy sẽ lan tỏa ra cộng đồng, dần hình thành bản sắc văn hóa riêng của thành phố Cảng. Trên nền tảng đó, mục tiêu đưa Hải Phòng trở thành “Thành phố âm nhạc” sẽ từng bước được hiện thực hóa một cách bền vững.